Πέτρος Μάρκαρης στην Book Press

O αστυνόμος Χαρίτος, ο γνωστός ήρωας του Πέτρου Μάρκαρη, κουβαλάει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά του γνήσιου νεοέλληνα, που έχουμε μάθει να… μισούμε, φορτώνοντάς του τα δεινά αυτής της χώρας, αλλά ταυτόχρονα και να αγαπάμε, γιατί κατά βάθος ξέρουμε ότι είναι ένα κομμάτι του εαυτού μας.

Στο τελευταίο του αστυνομικό μυθιστόρημα, τα «Ληξιπρόθεσμα δάνεια», που είναι και το πρώτο βιβλίο της «Τριλογίας της Κρίσης», ο αστυνόμος Χαρίτος προσπαθεί να εξιχνιάσει δολοφονίες τραπεζικών, ενώ ταυτόχρονα θίγονται επίκαιρα κοινωνικά ζητήματα, από την πρώτη κιόλας σελίδα: «Τι είναι η ληστεία μιας τράπεζας μπροστά στην ίδρυση μιας τράπεζας»; Μπέρτολτ Μπρέχτ, Η όπερα της πεντάρας 

Στην συνέντευξη που ακολουθεί ο Πέτρος Μάρκαρης μιλάει για τους νεοέλληνες, για την οικονομική κρίση, για το πολιτικό σύστημα, για τη μεγαλύτερη πληγή του σύγχρονου ανθρώπου και για τη γραφή.

Γιατί έχετε επιλέξει να γράφετε αστυνομικά μυθιστορήματα;

Γιατί θεωρώ ότι το αστυνομικό μυθιστόρημα είναι στις μέρες μας το κατάλληλο είδος για να ασχοληθεί ένας συγγραφέας με τα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα της εποχής του.

Πόσο συνέβαλαν προς αυτήν την κατεύθυνση οι λογοτεχνικές επιρροές σας; Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς;

Οι αγαπημένοι μου συγγραφείς είναι πολλοί. Να τους απαριθμήσω μου είναι αδύνατο και λόγω χώρου, αλλά και λόγω δυσκολίας επιλογών. Δυο συγγραφείς με έσπρωξαν, ωστόσο, στο αστυνομικό μυθιστόρημα: ο Ζορζ Σιμενόν, ο οποίος μου έδειξε πώς να χειρίζομαι τους απλούς ανθρώπους, και ο Μανουέλ Βάσκεζ Μονταλμπάν, ο οποίος μου έμαθε πώς να εντάσσω τα πολιτικά θέματα στο αστυνομικό μυθιστόρημα.

Ο αστυνόμος Χαρίτος πώς ακριβώς δημιουργήθηκε; Έχει και δικά σας στοιχεία ή είναι προϊόν μυθοπλασίας; Ποια στοιχεία του πιστεύετε ότι είναι αυτά που τον κάνουν αγαπητό στους αναγνώστες; Ίσως, ο αυτοσαρκασμός του;

Ο Χαρίτος εμφανίσθηκε μια μέρα μπροστά μου, οικογενειακώς. Ήταν μια μικροαστική, ελληνική, οικογένεια, την οποία δεν ήξερα τι να την κάνω. Πέρασε κάποιος χρόνος, ώσπου να καταλάβω ότι ήταν αστυνομικός. Πιστεύω ότι η μικροαστική καταγωγή του, και ο μικροαστικός τρόπος ζωής του είναι που τον εξοικειώνουν τόσο γρήγορα με τους αναγνώστες. Είναι ένας απλός άνθρωπος, γκρινιάρης και όχι ιδιαίτερα ευφυής. Αλλά, έχει ένα δικό του ήθος, ένα πείσμα και το προτέρημα να σαρκάζει και να αυτοσαρκάζεται. Ίσως όμως να συντελεί και το γεγονός ότι ο Χαρίτος ανατρέπει το «αστυνομικό στερεότυπο» του μέσου Ελληνα.

«Τα ληξιπρόθεσμα δάνεια» αποτελούν τον πρώτο βιβλίο της τριλογίας της κρίσεως. Η κρίση στην Ελλάδα, σε τόσο μεγάλες διαστάσεις πιστεύετε ότι ήταν κάτι που μπορούσε να προβλεφθεί και ενδεχομένως να αποφευχθεί;

Θα μπορούσε, αλλά όχι στους τρεις μήνες πριν από την κρίση, όπως πιστεύουν πολλοί. Η κρίση που περνάμε είναι πρώτα κρίση πολιτική και δευτερευόντως κρίση οικονομική, με την έννοια ότι η οικονομική κρίση είναι αποτέλεσμα της κρίσης του πολιτικού συστήματος. Χρόνια τώρα παρακολουθούμε τη λειτουργία ενός πολιτικού γίγνεσθαι, το οποίο έχει φτάσει στα όρια του, χρόνια τώρα ζούμε σε μια χώρα όπου το μόνο κόστος που υπολογίζεται είναι το πολιτικό. Το παραγωγικό και το δανειακό κόστος δεν το υπολόγιζε κανείς, ούτε το κράτος, ούτε οι πολιτικοί, ούτε εμείς οι πολίτες. Συνεπώς, οι μεγάλες διαστάσεις της κρίσης δεν προκύπτουν αποκλειστικά από την οικονομική διάσταση της, αλλά από τις πολλαπλές, και κυρίως πολιτικές, συνισταμένες της.

Και τώρα τι γίνεται; Θα πιάσουμε πάτο και θα αναγεννηθούμε ή θα μείνουμε εκεί; Μήπως η οικονομική κρίση λειτουργήσει τελικά ως εφαλτήριο για να αναπροσδιορίσουμε τις αξίες μας ή μήπως όλη αυτή η αγανάκτηση θα οδηγήσει σε γενικευμένα φαινόμενα βίας;

Ξέρετε αυτή τη θεωρία ότι «ο φοίνιξ εκ της τέφρας του αναγεννιέται» εγώ δεν την παίρνω στα σοβαρά. Η ιστορία μας διδάσκει ότι κατά κανόνα μας μένει η τέφρα χωρίς την αναγέννηση. Το ερώτημα τίθεται διαφορετικά: έχουμε τις δυνάμεις για μια καθολική αντίδραση απέναντι στις αγκυλώσεις και στις εύκολες λύσεις που μας οδήγησαν στο χείλος του γκρεμού; Φοβάμαι πολύ λιγότερο την έκρηξη βίας, απ’ ό,τι την κοινωνία των βολεψάκηδων που δημιουργήσαμε και για τη οποία όλοι είμαστε συνένοχοι. Να το πω κυνικά: υπάρχει τόση εκτεταμένη συνενοχή, που τα όρια της βίας είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένα.

Ένα άλλο σταθερό σημείο αναφοράς στα βιβλία σας είναι και η Αθήνα. Και παρόλο που ο αστυνόμος Χαρίτος δυσανασχετεί με την κίνηση στους δρόμους και τα διπλοπαρκαρισμένα αυτοκίνητα φαίνεται να υπάρχει μια αγάπη για την πόλη και το κέντρο της. Είναι και δική σας αυτή η αγάπη;

Ναι, εκφράζει τη δική μου αγάπη όχι μόνο για την Αθήνα, αλλά γενικότερα για τις μεγαλουπόλεις. Εγώ λατρεύω τις μεγαλουπόλεις και το κέντρο τους. Μπορεί να δυσανασχετώ, να γκρινιάζω και να οργίζομαι, αλλά όλα αυτά είναι κατά μία έννοια τα ναζάκια του ερωτευμένου, γιατί μου είναι αδύνατο να ζήσω χωρίς τις μεγαλουπόλεις. Το όνειρο του να αποσυρθώ σε κάποιο χωριό και να καλλιεργώ το χωράφι του παππού μου δεν είναι για μένα.

Με αφορμή τις επικείμενες εκλογές, ποια στοιχεία θα αλλάζατε στην Αθήνα, αν γινόσασταν δήμαρχος;

Γιατί ρωτάτε εμένα; Βλέπετε γύρω σας κανέναν πολιτικό ή υποψήφιο της τοπικής αυτοδιοίκησης να ασχολείται με την ποιότητα ζωής των πολιτών και με την ανθρώπινη διάσταση των πόλεων; Όλοι ασχολούνται με το ναι ή όχι στο μνημόνιο. Ότι, η Αθήνα και πολλές άλλες πόλεις προξενούν μια αίσθηση έντονης εγκατάλειψης, ότι οι Δήμοι έχουν ξεπεράσει το στάδιο της αποκομιδής σκουπιδιών και των σιδηροπασσάλων στα πεζοδρόμια για να εμποδίζεται το παρκάρισμα, και χρειάζονται κοινωνική πολιτική και κοινωνικά πρόγράμματα, ότι με τον «Καλλικράτη» τίθενται επί τάπητος σοβαρότατα ζητήματα περιφερειακής ανάπτυξης, από τα οποία οι κάτοικοι των περιφερειών αυτών θα είναι άμεσα εξαρτημένοι, ποιους απασχολούν όλα αυτά; Κανέναν πολιτικό ανεξαρτήτως παρατάξεως, το βλέπετε. Σας παραπέμπω λοιπόν στο πέμπτο ερώτημα σας: Κατά τη γνώμη μου αυτό είναι ένα ξεκάθαρο δείγμα για το αν μπορούμε να βγούμε από την κρίση και να εγκαινιάσουμε μια νέα αφετηρία. Ο «Καλλικράτης» είναι μια νέα αφετηρία. Κοιτάξτε πώς τον αντιμετωπίζουμε.

Ισχύει, κατά τη γνώμη σας, η λαϊκή ρήση ότι «έχουμε τους πολιτικούς που μας αξίζουν»;

Όταν στα είκοσι τρία από τριάντα έξη χρόνια που διαρκεί η Μεταπολίτευση, η Ελλάδα κυβερνήθηκε από τους γόνους δυο πολιτικών οικογενειών, σε ένα καθεστώς θεσμικά κατοχυρωμένης δημοκρατίας, τότε η λαϊκή ρήση, δυστυχώς, επιβεβαιώνεται.

Τελικά, ποια είναι η μεγαλύτερη «πληγή» του σύγχρονου ανθρώπου; Είναι άραγε η παγκοσμιοποίηση, είναι το τραπεζικό σύστημα, είναι η μοναξιά;

Είναι η συστηματική απαξίωση ή/και κατεδάφιση, κάθε ονείρου, κάθε προοπτικής για το μέλλον, και κάθε ουτοπίας, που παρατηρείται σήμερα σε όλα τα κράτη του τέως «δυτικού κόσμου».

Και η γραφή τι πρεσβεύει για εσάς; Είναι ένα μέσο επικοινωνίας με τους άλλους ή μια καθαρά ατομική υπόθεση; Γράφετε για τον εαυτό σας ή για τους δυνητικούς αναγνώστες;

Από τη στιγμή που γίνεσαι επαγγελματίας συγγραφέας, σταματάς να αναρωτιέσαι τι ρόλο παίζει η γραφή για σένα. Σηκώνεσαι το πρωί και κάθεσαι στο γραφείο σου, γιατί αυτό πρέπει να κάνεις, όπως κάθε επαγγελματίας, που ανοίγει το μαγαζί του ή πηγαίνει στο γραφείο του. Ερωτήσεις που αφορούν το ρόλο της γραφής για το συγγραφέα είναι κατάλοιπο ενός παρελθόντος, στο οποίο η συγγραφή ήταν πάρεργο και ο συγγραφέας ξέκλεβε χρόνο από την κύρια απασχόληση του για να γράψει. Αυτό ισχύει σήμερα όλο και λιγότερο. Από την άλλη, γράφεις γιατί έχεις μια ιδέα, η οποία σου αρέσει. Αν το μυθιστόρημα βγει καλό, θα βρει στην πορεία ένα αναγνωστικό κοινό. Αν θα είναι μικρό ή μεγάλο, αυτό δεν το ξέρουν ούτε ο συγγραφέας, ούτε ο εκδότης. Άλλοτε, έχεις μεγάλες προσδοκίες που δεν επαληθεύονται, και άλλοτε έχεις επιτυχία εκεί που δεν την περιμένεις.

Αν ο αστυνόμος Χαρίτος γύρναγε τον χρόνο πίσω θα γινόταν πάλι αστυνομικός; Αν ο Πέτρος Μάρκαρης γύρναγε πίσω τον χρόνο θα ξαναγινόταν συγγραφέας;

Ο Χαρίτος δεν έγινε αστυνομικός από επιλογή, αλλά επειδή καταγόταν από μια φτωχή οικογένεια της υπαίθρου και ο πατέρας του ήταν ενωμοτάρχης. Συνεπώς, η μόνη προοπτική σπουδών ήταν γι’ αυτόν η σχολή της αστυνομίας. Όσο για μένα, πιστεύω ότι πάλι θα γινόμουν συγγραφέας. Είναι το μόνο πράγμα που αγάπησα στη ζωή μου, εκτός από την οικογένεια μου, και το μόνο που πιστεύω ότι μπορώ να κάνω καλά.

Πηγή: http://www.bookpress.gr/sinenteuxeis/ellines/markaris

Η Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού (ΕΘΑΛ) και οι Λέσχες Ανάγνωσης "Βιβλιοτρόπιο", "Διά-Λογος" και "Πυρείον" φιλοξενούν τον Πέτρο Μάρκατη στη Λεμεσό και σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του "Ληξιπρόθεσμα Δάνεια" στον Τέχνοχώρο της ΕΘΑΛ την Παρασκευή 4 Φεβρουαρίου στις 7.00μμ

Πέτρος Μάρκαρης: Η κρίση θα μας αφήσει τραύματα

Η Αθήνα ξαφνικά γεμίζει με αφίσες που προτρέπουν όσους χρωστούν στις τράπεζες να μην πληρώνουν τα δάνεια και τις πιστωτικές τους κάρτες. Οχι, αυτό δεν συμβαίνει στ’ αλήθεια, αλλά στο νέο μυθιστόρημα του Πέτρου Μάρκαρη, «Ληξιπρόθεσμα δάνεια» (εκδ. Γαβριηλίδης). Και είναι το λιγότερο. Ο αστυνόμος Κώστας Χαρίτος, γνωστός πια σε είκοσι χώρες όπου έχουν μεταφραστεί και κυκλοφορούν τα βιβλία του Μάρκαρη, θα πρέπει να μάθει πολλά για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, και όχι μόνο, μέχρι να ανακαλύψει τον δολοφόνο των τραπεζιτών. Ενα βιβλίο πολιτικό, σημερινό, με αστυνομική πλοκή, το πρώτο της «Τριλογίας της Κρίσης». Στο φόντο η Ελλάδα της κρίσης, του μνημονίου και της τρόικας

Μήπως τα «Ληξιπρόθεσμα δάνεια» προσφέρουν κάποιες ιδέες σε πολίτες για να εκτονώσουν την αγανάκτησή τους προς τις τράπεζες;
Οχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και παγκοσμίως, οι πολίτες έχουν κάθε λόγο να είναι αγανακτισμένοι με τις τράπεζες. Σκεφθείτε μόνο τα δισ. που δόθηκαν από τους φόρους των πολιτών, για να στηριχτούν οι τράπεζες στην κρίση του 2008, και τα οποία θα μπορούσαν να είχαν διατεθεί σε επενδύσεις με πολύ μεγαλύτερο όφελος για τους πολίτες. Στην Ελλάδα, οι τράπεζες έχουν ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης για την καταναλωτική μανία που μας είχε κυριεύσει. Οσο για το επιχείρημα των τραπεζών ότι και οι πολίτες ήθελαν τον δανεισμό, μου θυμίζει λίγο το επιχείρημα του βιαστή, που προσπαθεί να πείσει για τη συναίνεση του θύματος στον βιασμό».


Αν ακούσετε κάποια παρόμοια με αυτή στο βιβλίο «ανταρσία» κατά των τραπεζών, όπως να μην πληρώνουν πολίτες τα δάνεια ή τις πιστωτικές τους κάρτες, τι θα σκεφτείτε;
«Ας φύγουμε από την Ελλάδα. Μια φίλη μου, Ισπανίδα δημοσιογράφος, και μάλιστα γνωστή, η οποία απολύθηκε από την εφημερίδα και το κανάλι, όπου εργαζόταν, κυριολεκτικά εν μια νυκτί, μου έλεγε ότι πήγε στην τράπεζά της και τους είπε ότι, αν θέλουν μπορούν να πάρουν το σπίτι της, η ίδια δεν έχει να πληρώσει το δάνειο. Η τράπεζα ως σήμερα δεν το έχει πάρει. Ξέρετε γιατί; Γιατί όταν περπατήσετε σε ισπανικές πόλεις θα δείτε γύρω σας αμέτρητες αγγελίες πώλησης ακινήτων, τα οποία κανείς δεν αγοράζει».


Η Ελλάδα της κρίσης, της τρόικας και του μνημονίου αποτελεί το φόντο και την ουσία του μυθιστορήματος. Αυτή η επιλογή όμως δεν περιορίζει, από τον ίδιο τον συγγραφέα, τη «χρονική διάρκεια» του ενδιαφέροντος για το βιβλίο; ‘Η μήπως δεν βλέπετε κανένα φως στο τούνελ;
«Πρώτον, ο Βλασόπουλος ισχυρίζεται στο μυθιστόρημα ότι η τρόικα δε θα φύγει.
Οι συζητήσεις για την επιμήκυνση της διάρκειας του μνημονίου τον βγάζουν αληθινό. Δεύτερον, αυτή η κρίση θα μας αφήσει τραύματα και ως άτομα και ως κοινωνία, από τα οποία θα μας πάρει χρόνο να συνέλθουμε. Αλλωστε, καλό θα είναι να τα θυμούνται και οι επόμενες γενιές, για να μην επαναλάβουν τα ίδια λάθη. Και τρίτον, βλέπω φως στην άκρη του τούνελ, αλλά αισθάνομαι ότι βρίσκεται σε απόσταση εκατό χιλιομέτρων περίπου, που εμείς επιχειρούμε να διανύσουμε με τα πόδια».


Γιατί διαλέξατε για φονικό όπλο ένα σπαθί, στην εποχή των πιο εξελιγμένων όπλων; Υπάρχει συμβολισμός;
«Ο φίλος Τάκης Θεοδωρόπουλος έγραψε σε ένα άρθρο του στα «Νέα» ότι σε ένα μυθιστόρημα που έχει ως θέμα μια τόσο σύγχρονη και επίκαιρη κρίση, ο δολοφόνος χρησιμοποιεί ένα αρχέγονο όπλο, το σπαθί. Η εξήγηση αυτή με καλύπτει απόλυτα, έστω και αν δεν την είχα στο νου μου, όταν έγραφα το μυθιστόρημα».


Η περιήγηση στη σημερινή ελληνική πραγματικότητα της κρίσης τι παραπάνω προσθέτει στον αναγνώστη που υφίσταται έτσι κι αλλιώς τις συνέπειες; Ο συγγραφέας πρέπει να γράφει για το σήμερα, πριν αυτό «ωριμάσει» στη συνείδησή μας;
«Εσείς περιμένετε να «ωριμάσει» η κρίση στη συνείδησή σας; Στο πετσί σας δεν τη νιώθετε; Ας μιλήσουμε σοβαρά. Δεν είμαι ούτε δημοσιογράφος ούτε κοινωνικός επιστήμων. Είμαι ένας συγγραφέας που δεν τον ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τα γενικά ή έστω «πανανθρώπινα» θέματα. Αντίθετα, με ενδιαφέρουν πάρα πολύ θέματα που έχουν να κάνουν με την πολιτική, την κοινωνία και τις επιπτώσεις τους πάνω στη ζωή των ατόμων».


Η αστυνομική πλοκή βοηθά περισσότερο από άλλα αφηγηματικά είδη τον συγγραφέα για να θίξει θέματα του καιρού του;
«Βρίσκω την αστυνομική πλοκή ένα πολύ αποτελεσματικό όχημα, για να μιλήσω για κοινωνικά και πολιτικά θέματα που με απασχολούν. Εξάλλου, σήμερα το αστυνομικό μυθιστόρημα, στην Ευρώπη τουλάχιστον, είναι πια ένα κοινωνικοπολιτικό μυθιστόρημα με αστυνομική πλοκή».


Ο αστυνόμος Χαρίτος θα προλάβει να πάρει σύνταξη πριν από τη λήξη της κρίσης; Εχει άλλα πέντε χρόνια, λέει. ‘Η μήπως θα συνταξιοδοτηθεί με το πέρας της «Τριλογίας της κρίσης»;
«Γιατί θέλετε να βγει στη σύνταξη ο Χαρίτος; Τι θέλετε, να χάσω το ψωμί μου;»


Είστε αισιόδοξος ή απαισιόδοξος για τη σημερινή κατάσταση την οποία βιώνουμε;
«Είμαι βαθιά απαισιόδοξος, γιατί βλέπω να μιλάμε διαρκώς για το μνημόνιο, θετικά και αρνητικά, και να μη μιλάμε καθόλου για τις κοινωνικές τομές που χρειαζόμαστε, για την αλλαγή νοοτροπίας, που επίσης έχουμε ανάγκη, και κυρίως για την κρίση του πολιτικού συστήματος. Η κρίση που περνάμε είναι πρώτα μια κρίση πολιτική και κατά δεύτερο λόγο οικονομική, ως συνέπεια της πολιτικής κρίσης της Μεταπολίτευσης».

Ο Ολλανδός...
Η ελληνική κοινωνία έχει εξελιχθεί σε κοινωνία θυλάκων

Ενας ήρωας του βιβλίου, ο Ολλανδός εκπρόσωπος του οίκου αξιολόγησης, υποστηρίζει δημοσίως ότι, από το 1989 κι έπειτα, «δεν υπάρχουν κοινωνίες», παρά «μόνο ομάδες που υπερασπίζονται τα συμφέροντά τους». Πώς σχολιάζετε την άποψη αυτή;
«Υποθέτω, γιατί δεν το κουβέντιασα μαζί του, ότι εννοεί πως υπάρχει μια διάσπαση του κοινωνικού ιστού σε όλες τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, οι οποίες κινούνται σήμερα με τη λογική του οικονομικά ισχυρότερου και ότι κάθε ομάδα επιδιώκει να ισχυροποιήσει τη θέση της εις βάρος των οικονομικά πιο αδύνατων.
Σύμφωνα με την αντίληψη του Ολλανδού, η οικονομική ισχύς εξασφαλίζει την ευημερία, άρα είναι θετική εξέλιξη. Αλλά, γιατί να πάμε μακριά; Μήπως η ελληνική κοινωνία δεν έχει εξελιχθεί σε μια κοινωνία θυλάκων, στην οποία ο κάθε θύλακας προσπαθεί να υποστηρίξει τα συμφέροντά του εις βάρος των άλλων θυλάκων;».

Πηγή: http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=12194&subid=2&pubid=40814971#

Η Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού (ΕΘΑΛ) και οι Λέσχες Ανάγνωσης "Βιβλιοτρόπιο", "Διά-Λογος" και "Πυρείον" φιλοξενούν τον Πέτρο Μάρκατη στη Λεμεσό και σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του "Ληξιπρόθεσμα Δάνεια" στον Τέχνοχώρο της ΕΘΑΛ την Παρασκευή 4 Φεβρουαρίου στις 7.00μμ

"Ληξιπρόθεσμα δάνεια"

Του Κώστα Κατσουλάρη

Όπως έχει με πολλές ευκαιρίες διακηρύξει ο Πέτρος Μάρκαρης, ο λόγος που επέλεξε –σε προχωρημένη ηλικία, ήταν 58 όταν εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο– την αστυνομική λογοτεχνία ήταν επειδή αυτή του προσέφερε τη δυνατότητα να μιλήσει για τα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα της εποχής του.

Μέντορές του, από συγγραφικής άποψης, υπήρξαν ο Ισπανός Μανουέλ Βάσκεζ Μονταλμπάν και ο Γάλλος Ζορζ Σιμενόν, και οι δυο τους διαπρεπείς θεράποντες του είδους. Έτσι, μετά τον «Βασικό Μέτοχο» προ τετραετίας, με θέμα τη διαπλοκή των ΜΜΕ και ελληνικής οικονομικής και πολιτικής ελίτ, κι αφού έκανε ένα διάλειμμα για να μιλήσει για την Πόλη, την ιδιαίτερη πατρίδα του, στο «Παλιά, πολύ παλιά», επιστρέφει τώρα με το πρώτο μέρος μιας «Τριλογίας της κρίσεως».

Στα «Ληξιπρόθεσμα δάνεια», τόσο ο κεντρικός το ήρωας Κώστας Χαρίτος, όσο και τα γύρω πρόσωπα του βιβλίου, ταλανίζονται από τα οικονομικά μέτρα και την προϊούσα πτώχευση της χώρας. Κομμένα δώρα, κομμένες συντάξεις, ακόμη και αυτοκτονίες που ταράζουν την, κατά τ’ άλλα ψύχραιμη σύζυγο του Χαρίτου, αναπαράγουν την σύγχρονη νεοελληνική συνθήκη. Το περιβάλλον, δεν θα μπορούσε να είναι πιο ιδανικό για την ανάπτυξη μιας αστυνομικής ιστορίας, κάτι που ο Μάρκαρης σπεύδει να εκμεταλλευτεί με κάθε μέσο.

Η ιστορία ξεκινά σε μάλλον ιλαρή ατμόσφαιρα, με τον Χαρίτο στον άβολο ρόλο του μπαμπά που παντρεύει την μοναχοκόρη του, και μάλιστα με θρησκευτικό γάμο. Γιατί μια δικηγόρος κι ένας γιατρός να κάνουν μια τέτοια επιλογή; Η απάντηση βρίσκεται μάλλον στο μικροαστικό περιβάλλον του Χαρίτου, τη γυναίκα του Αδριανή, αλλά και το αστυνομικό Σώμα που δεν θα έβλεπε με καλό μάτι το αντίθετο. Το ζευγάρι, πάντως, καμιά στιγμή δεν φαίνεται να αμφισβητεί αυτή του την επιλογή, εκτός κι αν το έχει κάνει σε κάποιο από τα προηγούμενα βιβλία και δεν το θυμόμαστε.

Όπως και να έχει, από τον άχαρο ρόλο του μπαμπά που παντρεύει την κόρη του θα τον βγάλει η αστυνομική επικαιρότητα: Ένας άγριος φόνος έχει λάβει χώρα στο Κορωπί, με θύμα πρώην τραπεζικό διευθυντή. Ο δολοφόνος έχει αποκεφαλίσει με σπαθί το θύμα του, πράγμα εντελώς ασυνήθιστο για τα ελληνικά δεδομένα. Κάποιες υποψίες που πέφτουν πάνω στον μαύρο υπηρέτη του θύματος, δεν βρίσκουν αρχικά έδαφος: Τα παιδιά του θύματος θα του προσφέρουν πλήρη κάλυψη. Η υπόθεση θα πάρει άλλη τροπή όταν ένα ακόμη θύμα, τραπεζικός επίσης, βρετανός αυτή τη φορά, βρεθεί δολοφονημένος με τον ίδιο ακριβώς τρόπο στο γραφείο του. Η αντιτρομοκρατική υπηρεσία αναλαμβάνει δράση, προς ενόχληση του Χαρίτου που δεν πιστεύει ιδιαίτερα το σενάριο της Τρομοκρατίας σε ό,τι αφορά τους συγκεκριμένους φόνους. Εντούτοις, όταν μερικές μέρες μετά η Αθήνα γεμίζει με αφίσες που προτρέπουν τον κόσμο να μην πληρώνει τα δάνειά του και γενικότερα τις υποχρεώσεις του προς τις τράπεζες, η περίπτωση της πολιτικής τρομοκρατίας φαντάζει πιο πιθανή. Ο Χαρίτος, και πάλι όμως διστάζει…

Ο Μάρκαρης γράφει απλά, κατανοητά και αναπτύσσει την ιστορία του χρησιμοποιώντας γνωστές τεχνικές παρόμοιων ιστοριών: Άνοιγμα όλης της βεντάλιας των πιθανών εκδοχών, απόσπαση της προσοχής του αναγνώστη με δευτερεύουσες πλοκές, ενδοϋπηρεσιακές ίντριγκες, ποικίλες ενδείξεις που άλλα φαίνεται να σημαίνουν στην αρχή και αλλού οδηγούν στη συνέχεια. Η αφήγηση είναι ολόκληρη σε πρώτο πρόσωπο και στον ενεστώτα, απολύτως γραμμική και ομαλή. Από χρονολογικής άποψης, τα γεγονότα λαμβάνουν χώρα το καλοκαίρι του 2010, με τον τελικό του Μουντιάλ να είναι το δεσπόζων γεγονός της περιόδου (των φόνων εξαιρουμένων), και το μόνιμο μποτιλιάρισμα στους αθηναϊκούς δρόμους να είναι από τα βασικότερα εμπόδια που έχει να υπερπηδήσει ο δραστήριος αστυνόμος.

Αποτέλεσμα: Ένα αφήγημα που διαβάζεται μονορούφι, χωρίς τίποτε να ταράσσει την εξέλιξη της πλοκής προς τη λύση της υπόθεσης, ενώ ο Χαρίτος αποδεικνύεται και πάλι πιο διορατικός και, κυρίως, πιο μεθοδικός από τους συναδέλφους του. Η γραφή του Μάρκαρη, το γνωρίζουμε ήδη, δεν διεκδικεί δάφνες λογοτεχνικότητας, ούτε και σε παρασύρει σε κόσμους σκοτεινούς και απροσπέλαστους. Όλα τα προβλήματα, πλην των φόνων που έχει να διαλευκάνει, μοιάζουν μέσα του λυμένα. Μια πρόσκαιρη κατάθλιψη της Αδριανής, της θυμόσοφης συζύγου του, δεν θα την εμποδίσει από το να ασκήσει τα μαγειρικά και μητρικά της καθήκοντα. Όσο για το πολιτικό και ιδεολογικό στίγμα του βιβλίου, με δεδομένο ότι ο ιθύνων νους για τον αποκεφαλισμό τεσσάρων ανθρώπων εμφανίζεται ως ένας από τους πιο συμπαθείς χαρακτήρες του βιβλίου, σηκώνει πολύ συζήτηση. Αυτή είναι ίσως και η μόνη πηγή δυσαρέσκειας που μας γέννησε η ανάγνωση αυτού του, κατά τ’ άλλα, απολαυστικού και μαστορικά φτιαγμένου αναγνώσματος.

Πηγή: http://www.bookpress.gr/

Η Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού (ΕΘΑΛ) και οι Λέσχες Ανάγνωσης "Βιβλιοτρόπιο", "Διά-Λογος" και "Πυρείον" φιλοξενούν τον Πέτρο Μάρκατη στη Λεμεσό και σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του "Ληξιπρόθεσμα Δάνεια" στον Τέχνοχώρο της ΕΘΑΛ την Παρασκευή 4 Φεβρουαρίου στις 7.00μμ

Ο Πέτρος Μάρκαρης στη Λεμεσό - Παρουσίαση του νέου αστυνομικού μυθιστορήματος "Ληξιπρόθεσμα Δάνεια"

Η ΕΘΑΛ με τη συνεργασία των Λεσχών Ανάγνωσης "Πυρείον", "Βιβλιοτρόπιο" και Διά-Λογος" και τη στήριξη των Πολιτιστικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παδείας και Πολιτισμού καθώς και του βιβλιοπωλείου ΚΠ Κυράκου φιλοξενούν τον Πέτρο Μάρκαρη και σας προσκαλούν στην παρουσίαση του νέου του αστυνομικού μυθιστορήματος "Ληξιπρόθεσμα Δάνεια", την Παρασκευή 4 Φεβρουαρίου 2011 στις 7.00μμ στον Τεχνοχώρο της ΕΘΑΛ στη Λεμεσό

4 Ιανουαρίου: Η επέτειος θανάτου του Albert Camus

«Τίποτα πιο παράλογο από το θάνατο σε τροχαίο ατύχημα». Στις 4 Ιανουαρίου 1960 τα λόγια αυτά του Camus έμελλε να αποδειχτούνε προφητικά καθώς συναντάται με το θάνατο έπειτα από αυτοκινητικό δυστύχημα στο Βιλμπλεβέν της Υόν. Οδηγός ήταν ο εκδότης Gallimard.

Γεννημένος στην Αλγερία μένει ορφανός από πατέρα πολύ νωρίς, ενώ η μητέρα του ήταν αναλφάβητη. Αργότερα συνήθιζε να αφιερώνει τα βιβλία του σ’ αυτή που δεν θα μπορέσει να τα διαβάσει ποτέ. Σπουδάζει στο Αλγέρι φιλολογία κι αρχίζει να αρθρογραφεί σ’ εφημερίδες από μικρή ηλικία.

Υπήρξε μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, δημοσιογράφος, δραματουργός, συνθέτης και ηθοποιός. Βασικό όμως έρεισμα όλων των δραστηριοτήτων του ήταν ο ανθρωπισμός που τον διέκρινε. Επί γερμανικής κατοχής στη Γαλλία παρουσιάζει δύο από τα πιο πολυδιαβασμένα κείμενά του. Το μυθιστόρημα «Ο ξένος» και το δοκίμιο «Ο μύθος του Σίσυφου», που μαζί με τα θεατρικά «Καλιγούλας» και «Η παρεξήγηση» απαρτίζουνε τον κύκλο του παραλόγου, όπως ο ίδιος τον βάπτισε. Ουσιαστικά πραγματεύεται φιλοσοφικά την ιδέα του παραλόγου που οδηγεί τον άνθρωπο στην επιλογή της μη επιλογής.

Ακολουθεί λίγα χρόνια αργότερα «Η πανούκλα», μια αλληγορική επίκριση του ναζιστικού και σταλινικού καθεστώτος και μαζί με τα κείμενα «Οι δίκαιοι» και «Ο επαναστατημένος άνθρωπος» συμπληρώνεται ο κύκλος της εξέγερσης. Το 1956 εκδίδεται «Η πτώση» κι ένα χρόνο αργότερα του απονέμεται το βραβείο Νόμπελ.

Ο Camus δεν έπαψε ποτέ να αρθρογραφεί υπερασπίζοντας τις αρχές του ανθρωπισμού και αμφισβητώντας το δόγμα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Εξαιρετικά ενδιαφέρον και επίκαιρο λοιπόν είναι το βιβλίο «Σκέψεις για την τρομοκρατία» (Καστανιώτης) που συγκεντρώνει άρθρα και αποσπάσματα από δοκίμια της περιόδου 1943-1958.

Στα ελληνικά έχει μεταφραστεί σχεδόν το σύνολο του έργου του μαζί με την βιογραφία «Μια ζωή» (Καστανιώτης) του δημοσιογράφου και συγγραφέα Olivier Todd, όπου παρουσιάζονται ανέκδοτα κείμενα και η αλληλογραφία του Camus, προσφέροντας μια ευκρινής εικόνα αυτής της πολυσχιδούς προσωπικότητας.

Πηγή : http://www.bookpress.gr/

Περί ηλεκτρονκού βιβλίου και πάλι

Σελίδες στην οθόνη ή σε χαρτί  (Το μέλλον της ανάγνωσης)

Συλλογή κειμένων

Αν ο τόμος είχε κυκλοφορήσει από κάποιον δίχως μεράκι για το βιβλίο, θα 'μουν δύσπιστος, μήπως κρύβει κίνηση κάποιου επιχειρηματία που ψαρεύει στα θολά νερά της «προόδου»... Των αγράμματων, πάλι, τεχνοκρατών οι αβασάνιστοι δογματισμοί πως «το χάρτινο βιβλίο πέθανε» κι οι προβλέψεις τους πως «θα σβήσει μπρος στο ηλεκτρονικό» μ' αφήνουν αδιάφορον όσο κι οι προφητείες του Νοστράδαμου. Ομως ο Γ. Δαρδανός, έχοντας ξεκινήσει μισόν αιώνα πίσω μαθητευόμενος στην «κάσα» και περνώντας απ' τη μονοτυπία στη λινοτυπία κι ύστερα στην όφσετ, και στον εκδοτικό χώρο κατόπιν, έχει αποδείξει με πλήθος καλαίσθητων εκδόσεων πως τη μυρουδιά του μελανιού στο φρεσκοτυπωμένο χαρτί, ή της χαρτόκολλας στη ράχη, την αγαπάει και με το παραπάνω... Κι αν καταπιάστηκε να συγκεντρώσει τις διαφορετικές κι αντιμαχόμενες ενίοτε απόψεις πάνω στην επίκαιρη διαμάχη ηλεκτρονικού και παραδοσιακού εντύπου δεν είν' ούτε από ψευτοπροοδευτισμό ούτ' από άγονο συντηρητισμό ή προσκόλληση στα παραδεδομένα...
Πενήντα κείμενα ερευνητών, δημοσιογράφων, εκπαιδευτικών, κοινωνιολόγων κ.ά., πρωτότυπα ή αναδημοσιεύσεις, παρέχουν ένα ισόρροπο πανόραμα του υπάρχοντος προβληματισμού, δίχως μάταιες υμνολογίες ή θρηνολογίες για τη μια ή την άλλη πλευρά, κι άλλοτε βιωματικά και συναισθηματικά φορτισμένα, άλλοτε ψυχρά επιστημονικά, βασισμένα σε στοιχεία και στατιστικά δεδομένα, πετυχαίνουν αυτό που συνήθως λείπει απ' τους συλλογικούς τόμους: τη Σύνθεση. Στην προκείμενη μάλιστα περίπτωση, όπου το ζήτημα εξετάζεται από παιδαγωγική, κοινωνιολογική, βιβλιοθηκονομική, επιχειρηματική - οικονομική, νομική όσο και από καθαρά τεχνική ου μην αλλά κι από βιβλιοφιλική άποψη, δύσκολο ένας συγγραφέας να κάλυπτε όλους τους τομείς, εκφράζοντας εξίσου ικανά θέση κι αντίθεση.
Μέσα απ' τις σελίδες του γκρεμίζονται κυριαρχούσες προπαγάνδες των οπαδών του ηλεκτρονικού βιβλίου, όπως, λ.χ., ότι συμβάλλει στην εξοικονόμηση χαρτιού (ενώ έχει αποδειχτεί με αριθμούς ότι ξοδεύεται π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο χαρτί!), ότι είναι τάχα πιο φτηνές κι άρα ελκυστικότερες για δημόσιες ή πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες (ενώ οι εκδότες πουλάνε μεν στη μισή τιμή τα πολυχρησιμοποιούμενα συγγράμματα, τα 'χουν όμως εφοδιάσει με ασφαλιστικές δικλίδες, ώστε να περιορίζεται η χρήση τους χρονικά, οπότε τα Ιδρύματα υποβάλλονται ξανά και ξανά στο έξοδο οιονεί «συνδρομής» για την εξασφάλιση συνεχών ανανεώσεων αντί μιας εφάπαξ καταβολής), ή ότι μια ηλεκτρονική έκδοση διαβάζεται δήθεν εξίσου άνετα με τα παραδοσιακά χάρτινα εγχειρίδια (ενώ έρευνες αποδεικνύουν ότι η ανάγνωση σε οιονδήποτε τύπο οθόνης δυσκολεύει ακόμα και τις νεότερες και πιο εξοικειωμένες γενιές, καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα σημειώσεων πάνω στο κείμενο, φυλλομέτρησης ή απομνημόνευσης της υλικής ε ι κ ό ν α ς κάθε σελίδας) ή, τέλος, ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο θα εκτοπίσει εμπορικά το παραδοσιακό (ενώ από πειραματικές πρακτικές του εκδοτικού οίκου του Πανεπιστημίου του Yale, που διαθέτει -δωρεάν κιόλας!- τις εκδόσεις του σε ηλεκτρονική μορφή, αποδείχτηκε πως διόλου δεν μειώθηκαν οι πωλήσεις των εντύπων)!
Απ' την άλλη, ποιος μπορεί στα σοβαρά ν' αμφισβητήσει την τρομερή ευκολία αναζήτησης κι ανεύρεσης σπανιότατων εκδόσεων του 1600 ή του 1700, αλλά και νεότερων εντελώς εξειδικευμένων, που 'ναι αμφίβολο αν υπάρχουν παραπάνω από 5 με 10 αντίτυπά τους παγκοσμίως, φυλαγμένα στα έγκατα μεγάλων Βιβλιοθηκών, μέσω ενός απλού πατήματος ενός κουμπιού στο Google; Κι όχι μόνο τα βρίσκει κανείς και παραπέμπει, μα κι αναπαράγει δυσεύρετα σχέδια, εικόνες, διαγράμματα και τα στέλνει σε άλλους ερευνητές ανά τον κόσμο, επανεδραιώνοντας στην ουσία την ισχύ της ελευθερίας στη διακίνηση ιδεών!... Φυσικά, εδώ ανοίγει άλλο μέγα ζήτημα, εκείνο της πνευματικής ιδιοκτησίας, όπου πια οι νομικοί έχουν τον λόγο, και χρήσιμο ως εκ τούτου και το σχετικό παράρτημα στο τέλος του τόμου με την πρόσφατη σχετική γαλλική νομοθεσία...
Πολλές ακόμα παράμετροι πρέπει να σταθμιστούν, ιδίως στα θέματα της Εκπαίδευσης, όπου η εισαγωγή του ηλεκτρονικού βοηθήματος από τα Δημοτικά κιόλας εμφανίζεται ως πανάκεια ή «από μηχανής θεός», λύτης των εκκρεμών προβλημάτων δεκαετιών. Προέχει δε να μελετηθεί αν όντως μπορούν να προσφέρουν αυτά που επαγγέλλονται τα ηλεκτρονικά μέσα ή μήπως δεν τα επαγγέλλονται παρά οι διαφημιστάδες τους μονάχα, που τα κουνάν μπρος στα θαμπωμένα μάτια αδαών, θηρεύοντας το κέρδος από τις πωλήσεις χιλιάδων καινούργιων μηχανών... Είναι δυνατόν, στα σοβαρά, η ηλεκτρονική διδασκαλία μ' έναν υπολογιστή συνδεδεμένο στο Διαδίκτυο, απ' όπου θα «κατεβαίνουν» πληροφορίες, ν' αντικαταστήσει τη γνώση απ' τον εμπνευσμένο δάσκαλο; Κι είν' οι «πληροφορίες» από μόνες τους «γνώση», όπως τόσοι και τόσοι ανάβαθα εξετάζοντας το πράγμα διατείνονται, ή μήπως π ρ ο ϋ π ό θ ε σ η απλά -και να δούμε!- για γνώση; Οπότε;...
Εκ του αντιστρόφου, κι ο πιο παθιασμένος βιβλιόφιλος, που πιάνει από τη μυρωδιά τη χώρα προέλευσης ενός παλιού βιβλίου και κατέχει τα μυστικά της καλλιτεχνικής βιβλιοδεσίας ή μαγεύεται απ' το αριστοτεχνικό χρύσωμα και τις χειροποίητες μαρμαρόκολλες, δεν θ' αρνηθεί πως συχνά θα προτιμούσε αντί να του πιάνουν χώρο στα ράφια δεκάδες χρηστικότατα μεν, δίχως όμως βιβλιοφιλική αξία βοηθήματα (λεξικά, εγχειρίδια, ευρετήρια, κώδικες κάθε λογής), να τα 'χε σ' ηλεκτρονική μορφή, να τα 'παιρνε μαζί στις μετακινήσεις του και να τα συμβουλευόταν ανά πάσα στιγμή... Κι αν δύσκολα θα 'βρισκες κάποιον ν' αντάλλαζε μια στιβαρή σειρά Αρχαίων της Λειψίας ή των «Belles Lettres» με μια δισκέτα του «Thesaurus Linguae Graecae» (όπου περιέχεται ολόκληρη η Κλασική Γραμματεία), εξίσου δύσκολα θα 'βρισκες μελετητή που δεν θα 'θελε να 'χει μια τέτοια δισκέτα στο εξοχικό του, στο ταξίδι ή ακόμα και μες στις ίδιες τις Βιβλιοθήκες, αντί ν' ανεβοκατεβαίνει σκάλες γυρεύοντας ένα ένα τα παραθέματα των συγγραφέων... Αρα;...
Κι όλ' αυτά, χωρίς να χάνει παράλληλα την ισχύ του κι ο αντίλογος των απανταχού εκτιμητών της αισθητικής του εντύπου, καίρια εκφραζόμενος με την ενάντια στο «πνεύμα της εποχής» διακήρυξη του τραγικού εκείνου Στεπάν Τροφίμοβιτς των «Δαιμονισμένων»: «...Δίχως επιστήμη η ανθρωπότητα θα μπορέσει να ζήσει, και δίχως ψωμί, μα δίχως ομορφιά είν' αδύνατο, γιατί τότε δεν θα μένει τίποτε πια να κάνουμε σ' αυτό τον κόσμο! Ολο το μυστικό είναι τούτο, όλ' η Ιστορία βρίσκεται 'δώ! Κι η επιστήμη ακόμα δεν θα πετύχει ούτε λεπτό να σταθεί στα πόδια της δίχως την ομορφιά... Αν γίνετε αναίσθητοι στο ωραίο, ούτε ένα καρφί δεν θα καταφέρετε να εφεύρετε!... Κι η ομορφιά που ενυπάρχει στο καλοσχεδιασμένο βιβλίο, με τα ιδιαίτερα τυπογραφικά στοιχεία, τη χαρακτηριστική διάταξη, το φίνο χαρτί, το ταιριαστό εξώφυλλο ή σκληρό κάλυμμα, διόλου κενός «αισθητισμός» δεν μπορεί να χαρακτηριστεί και ν' απορριφθεί έτσι μάνι μάνι! Κι όταν δεν πρόκειται για «ένα καρφί» μονάχα, παρά για την καθαυτό πνευματική διαμόρφωση των επερχόμενων γενεών, μήπως θα 'πρεπε να σκεφτόμαστε σοβαρότερα το πράγμα;...

Βιβλιοθήκη Ελευθεροτυπίας 30/12/2010

Hugo Hamilton "Οι στιγματισμένοι"

Στις 9 Δεκεμβρίου 2010 συζητήθηκε το βιβλίο του Hugo Hamilton "Οι στιγματισμένοι". Στα links που ακολουθούν παρατίθενται οι κριτικές για το βιβλίο από τις εφημερίδες Guardian και New York Times.

Εφημερίδα Guardian 25 Ιανουαρίου 2003

Εφημερίδα New York Times 8 Ιουνίου 2003